a3ad2218

Kerntalenten in kaart

Wed, 08 Oct 2025 19:25:20 GMT

Je ‘gebruiksaanwijzing’ in een doosje! Wie wil dat nou niet?

Een kaartenset met de uitleg van jouw kerntalenten, op maat samengesteld. Dat krijg je vanaf nu (oktober 2025) als je een kerntalentenanalyse bij mij doet.

23 kaarten (A6) met de uitleg per kerntalent. Niet algemeen, maar zoals het voor jóú is: de energiegevers (jouw sterke kerntalenten), oké om te doen maar liever niet te vaak (halve kerntalenten), en waar jouw energie weglekt (klein kerntalent). In een mooi magneetdoosje natuurlijk, het oog wil ook wat. Met een klein boekje met uitleg en een groeiende online bibliotheek met oefeningen om met je kerntalenten aan de slag te gaan.

Ik heb een zwak voor kaartensets. Al jaren. Vaak wordt er veel moeite gestoken in een mooi ontwerp. Het formaat dwingt tot compacte inhoud. Je kunt door de flexibele vorm steeds nieuwe verbanden leggen. Het nodigt speels uit om inhoud te koppelen aan actie. En ja, ik word er hebberig van. Dus ik neus altijd even door de kaartenafdeling in boekhandels. Dat ik mijn innerlijke ekster niet altijd heb kunnen bedwingen, bewijst de volle la met creatieve tools. Er past niets meer bij.

In mei 2024 publiceerde ik mijn eerste eigen kaartenset: Dialoogkaarten voor een open gesprek over neurodiversiteit. Op iedere kaart staan door neurodiversiteit geïnspireerde eigenschappen en daarmee samenhangende onderwerpen om te verkennen. Met aan één kant een open vraag en aan de andere kant een tegenstelling. Voor wat extra verdieping zijn de vragen aan de voorkant soms net anders dan de onderwerpen op de achterkant. De belangrijkste vraag is steeds: ‘Hoe is het om jou te zijn?’

De kaartenset die jij nu na een analyse bij mij krijgt, vraagt niet wie jij bent, maar laat je zien wie je bent door het perspectief van jouw kerntalenten. Want kerntalenten staan nooit op zichzelf; het is een constellatie. Ze werken op elkaar in, kunnen elkaar versterken of juist neutraliseren. De kaarten zijn mijn uitnodiging aan jou om ermee te spelen, te ontdekken en te experimenteren. Koppel kennis aan actie. Blijf nieuwsgierig. Geef stap voor stap vorm aan een leven dat (nog meer) bij je past.

Vragen? Je weet me te vinden.

PS: De maatwerk kaartenset is op dit moment alleen verkrijgbaar bij een kerntalentenanalyse en een kerntalententraject. Heb je eerder in 2025 een analyse bij mij gedaan, dan krijg je jouw kaartenset cadeau. Heb je vóór 2025 een analyse bij mij gedaan? Tegen kostprijs maak ik ‘m ook graag voor je - stuur me een bericht.

De 'overexcitabilities'

Wed, 28 Feb 2024 14:43:38 GMT

Dabrowski's vijf gebieden van gevoeligheden, ofwel de overexcitabilities.

Zoals de extreem blije pup in de afbeelding reageer je op alles wat je aandacht heeft. Super responsief. Op iedere impuls kom je met je tong uit je mond aanrennen. Ben je extreem beweeglijk? Ervaar je zintuiglijke ervaringen intens of verdwaal je af en toe in je enorme associatieve vermogen? Misschien herken je je dan wel in een of meer van de overexcitabilities van Dabrowski.

Hyperstimuleerbaarheid, overprikkelbaarheid, gevoeligheid of overexcitabilities, kortweg OE... Het oorspronkelijke Poolse woord 'nadpobudliwość' laat zich niet zomaar vertalen. Het gaat in ieder geval over vijf gebieden waarin we meer of minder responsief en intens zijn.

De 5 OE's:

Psychomotorisch: Overvloed aan energie, rusteloosheid, gedrevenheid, verhoogd vermogen om actief en energiek te zijn. Behoefte aan beweging. Kan zich uiten in snel of veel praten.

Zintuigelijk: Verhoogde ontvankelijkheid voor en gelaagdheid van zintuiglijke ervaringen.

Emotioneel: Enorme diepgang en intensiteit van gevoelsleven dat uitdrukking vindt in een brede waaier van gevoelens, intense gelukzaligheid, verantwoordelijkheidsgevoel en zelfreflectie. Compassie en een sterk rechtvaardigheidsgevoel. Sterke gevoelsherinneringen.

lntellectueel: Een grote intellectuele honger. Interesse in morele vraagstukken. Zoeken naar de waarheid en en sterk vermogen tot zelfreflectie. Een scherp observatievermogen, geboeid worden door logica. Een voorliefde voor ideeen en theoretische analyse, waarheidsvinding.

Verbeelding: Kleurrijk, beeldend taalgebruik, goot associatief vermogen. Een aanleg voor levendige dromen, fantasieën en ontdekkingen. Animimisme. Voorkeur voor het ongebruikelijke en unieke.

Waar herken jij jezelf in? Ikzelf in allemaal behalve misschien de psychomotore intensiteit, al werd me in een gesprek waar ik enthousiast over mijn eigen woorden struikelde gespiegeld dat ik daar nog eens over na mag denken. Leerhonger, intense beleving en verbeeldingskracht liggen voor mij meer op de voorgrond. Als kind bijvoorbeeld en nog steeds zie ik wat ik me verbeeld zo levendig voor me dat mensen wel eens mijn blikrichting volgen om te zien waar ik naar kijk. Maar dat speelt zich dan dus intern af...

Links voor als je wil verdiepen:

Uitgebreide uitleg in het Nederlands.
Wil je eens kijken hoe 'overexcitable' jij bent? De OEQii (The Overexcitability Questionnaire-Two (OEQII): Manual, Scoring System, and Questionnaire 1) is de vragenlijst waarmee dat getest wordt. Je kan zelf de scores verwerken in dit document.
Als je meer wil weten over de questionaire en onderliggende onderzoeken is dit een goed startpunt: Psychometric Evaluation of the Overexcitability Questionnaire-Two Applying Bayesian Structural Equation Modeling (BSEM) and Multiple-Group BSEM-Based Alignment with Approximate Measurement Invariance

Dit blog is onderdeel van de serie hoogbegaafdheid. Ik deel in korte stukjes (met links voor wie de diepte in wil) mijn kennis over hoogbegaafdheid en aanverwante onderwerpen.

Met een kerntalentenanalyse kan ik je niet vertellen OF je hoogbegaafd bent, wel HOE je (hoog)begaafd bent. Het doet recht aan jouw complexiteit zonder je in een hokje te stoppen. Heb jij je kerntalenten al in kaart laten brengen? Ik ben nieuwsgierig naar wat het je bracht! En zo nee, mag ik je uitnodigen om verder te lezen over wat een analyse voor je kan betekenen? - of plan via deze link gelijk een vrijblijvend kennismakingsgesprek in. Welkom!

Dabrowski

Fri, 23 Feb 2024 10:58:10 GMT

TPD: de theorie van positieve desintegratie in vogelvlucht

Als je je gaat verdiepen in hoogbegaafdheid kom je vroeg of laat Dabrowski tegen, de 'overexitabilities' en zijn theorie van positieve desintegratie (TPD). In dit blog een kleine spoedcursus TPD, met verwijzingen voor als je verder wil lezen.

Kazimierz Dąbrowski (1902-1980) was een Poolse psychiater, psycholoog en filosoof, bekend om zijn theorie van persoonlijke ontwikkeling, die hij de Theorie van Positieve Desintegratie (TPD) noemde. Het vroege leven van Dąbrowski werd gekenmerkt door de turbulente historische gebeurtenissen in Polen, waaronder beide wereldoorlogen. Na zijn medische studies aan de Universiteit van Warschau studeerde hij verder in psychologie en filosofie. Dąbrowski ontwikkelde de Theorie van Positieve Desintegratie in de jaren 1930 en bleef zijn werk gedurende zijn hele carrière verfijnen.

Het centrale idee van de theorie van Dąbrowski is dat het proces van persoonlijke ontwikkeling de desintegratie van lagere, op instinct gebaseerde niveaus van functioneren omvat, en de opkomst van hogere, zelfgerichte niveaus. Deze desintegratie, aangeduid als "positieve desintegratie", wordt beschouwd als een noodzakelijk en positief proces dat leidt tot de ontwikkeling van een complexere en autonome persoonlijkheid.

Dąbrowski identificeerde vijf ontwikkelingsniveaus binnen zijn theorie, waarbij het hoogste niveau individuen vertegenwoordigt die een sterk gevoel van individualiteit, morele autonomie en een diepe bezorgdheid voor anderen hebben bereikt. De theorie benadrukt de rol van overgevoeligheden - verhoogde gevoeligheden op verschillende gebieden zoals emotioneel, intellectueel en creatief - bij het stimuleren van het proces van positieve desintegratie.

Niveau 1: Primaire integratie

Er zijn weinig interne conflicten omdat men leeft volgens ‘one gets along by going along’. Conformiteit en zich aanpassen worden voortdurend nagestreefd. Er bestaat geen werkelijke autonomie of individuele persoonlijkheid. Zelfreflectie ontbreekt en er is geen eigen verantwoordelijkheid als iets fout loopt. Dit niveau is een samenhangende psychologische structuur gestuurd door primitieve drijfveren en socialisatie .

Niveau 2: Eenlagige integratie

Aanvaarding door anderen en ‘doen wat hoort’ is nog heel belangrijk. Deze ontwikkeling gaat vaak gepaard met zelftwijfel. Dit is het eerste niveau dat gekenmerkt wordt door desintegratie. Eenlagige conflicten , conflicten tussen alternatieven die in wezen gelijkwaardig zijn, veroorzaken de afbraak van de primaire integratie. Ze uiten zich in onder andere in humeurschommelingen, depressieve gevoelens, psychosomatisch klachten, angsten en onzekerheid.

In dit niveau is geen oplossing voor ontwikkeling voor handen. Er zijn drie richtingen mogelijk; Terugvallen naar niveau 1 om zichzelf te beschermen tegen verdere desintegratie gebeurt veel. Als de desintegratie geen richting krijgt en er is geen stuwende kracht tot groeien dan blijven mensen steken op niveau 2. De andere mogelijkheid is doorgroeien naar niveau 3.

Niveau 3: spontane meerlagige desintegratie

Men maakt zich steeds meer los van ‘wat hoort’. Dąbrowski noemt dit positieve onaangepastheid . Dit niveau bevat het begin van meerlagigheid. Er is veel innerlijk conflict maar dat krijgt nu richting en geeft aanleiding tot emotionele groei. Er ontwikkelt zich een eigen waarden- en normensysteem. Er is conflict tussen ‘hoe ik ben’ en ‘hoe ik wil en kan zijn’. Men wordt gedreven door een persoonlijkheidsideaal in zichzelf. Daardoor zijn er gevoelens van ontevredenheid met zichzelf, existentiële angst en innerlijke morele conflicten. Het kan een zeer pijnlijk proces zijn. Er is een groeiend besef van persoonlijke autonomie. Men is niet langer in de macht van de wereld om hen heen. Gevoel van eigenwaarde groeit. Mensen hebben hun eigen lijden onder ogen gezien en er inzicht in gekregen. Dit niveau is cruciaal voor een positieve persoonlijkheidstransformatie en als dit niveau is bereikt, glijdt men niet meer naar niveau 2 of 1.

Niveau 4: Georganiseerde meerlagige integratie

Op dit niveau vindt de doorontwikkeling van meerlagigheid plaats. De derde factor treedt hier versterkend op . De persoonlijkheidsontwikkeling wordt nu via innerlijk conflict bewust gestuurd door het individu. Het eigen waarden- en normensysteem wordt sterker en beter afgekaderd. Het eigen persoonlijkheidsideaal wordt duidelijker en meer bereikbaar. Men wordt rustiger. Er is een toename in het vermogen tot empathie. Men ontwikkelt een groot mededogen voor de pijn van anderen zonder er zelf door overweldigd te raken. Men toont een sterk verantwoordelijkheidsgevoel, authenticiteit en zelfbewustzijn. We zien autonomie in praten, handelen en zelfreflectie. Zelfperfectie is hier de motor. Er vindt zelfacceptatie plaats en er is een gevoel van zekerheid dot de ontwikkeling gewoon gebeurt. Er is een sterke vermindering van innerlijk conflict , faalangst en weerstand.

Niveau 5: Secondaire integratie

Niveau 5 is maar voor een enkeling weggelegd. Het is een levenslange voortzetting van het doel om het eigen persoonlijkheidsideaal en zelfperfectie na te streven. Innerlijke conflicten verdwijnen door het bereiken van het persoonlijkheidsideaal, wat men kan en wil zijn. Er is integratie van de eigen waarden en normen in hoe men is en hoe men zich gedraagt . Denken en voelen zijn met elkaar versmolten in een flexibel en harmonieus geheel. Empathie en altruïsme zijn prominent aanwezig.

In niveau 4 werd de derde factor aangestipt, dat is de wil om te groeien. De drie factoren die invloed hebben zijn:

De eerste factor // nature

De aanleg van een persoon. Aangeboren kenmerken, mogelijkheden en capaciteiten.

De tweede factor // nurture

De invloed van de sociale omgeving.

De derde factor // de wil om te groeien

Bewust bezig zijn met de wil om te veranderen. Deze factor speelt in de ontwikkeling mee vanaf niveau 3, de spontane meerlagige desintegratie. De derde factor vloeit voort uit en overstijgt de eerste en de tweede factor.

Wil je je verder verdiepen?

Boeken:

Leven met intensiteit - Susan Daniels ; Michael M. Piechowski

Positive desintegration - Kazimierz Dabrowski

Personality-Shaping Through Positive Disintegration - Kazimierz Dabrowski

Websites:

positievedesintegratie.nl

positivedesintegration.com

Volgende week neem ik je mee in de de vijf gebieden van gevoeligheden, ofwel de overexcitabilities. Ken jij ze al? En welke is het sterkst in jou?

Kenmerken van hoogbegaafdheid

Fri, 16 Feb 2024 11:18:06 GMT

Het denken en het zijn, verschillende modellen van hoogbegaafdheid

Er zijn in de loop der jaren verschillende modellen ontwikkeld rond hoogbegaafdheid. In dit blog zal ik er een aantal delen. Ik geef de bron erbij, voor als je echt de diepte in wil. Rabbit hole alert voor diegenen met een sterk kerntalent pro-actieve kennisverwerving (in de breedte of de diepte) ;)

Het drieringenmodel van Renzulli combineert hoge intellectuele vermogens met taakgerichtheid en creatief vermogen. Later werd dit model aangevuld door Mönks. In zijn meerfactorenmodel illustreert hij naast de aanlegfactoren van Renzulli de interactie met de omgeving, die zo belangrijk is voor een gezonde ontwikkeling.

Hoogbegaafdheid gaat over meer dan intelligentie of een hoge score op een IQ test. Kieboom benadert het in haar model vanuit cognitie en zijn, oftewel het denk-luik en het zijns-luik. In het denk-luik zien we de leerhonger terug in de vorm van intellectuele capaciteiten, motivatie en creativiteit.

In het zijns-luik zien we perfectionisme (waarvan een zeer hoge lat en faalangst onderdeel kunnen zijn), rechtvaardigheidsgevoel (waaruit eindeloze discussies en confrontaties met gezaghebbers voort kunnen komen), kritische ingesteldheid (een hoge mate van zelfreflectie en soms pijnlijke eerlijkheid > verschil maken tussen vorm en inhoud) en tot slot hoogsensitiviteit (met onderandere intense indrukken en waarneming en een grotere emotionele intensiteit). Naarmate het potentieel hoger is, is er sprake van een hoger en sterker bewustzijn.

Tessa Kieboom & Kathleen Venderickx schreven het boek Meer dan intelligent: de vele gezichten van hoogbegaafdheid bij jongeren en volwassenen.

"Een hoogbegaafde is een snelle en slimme denker, die complexe zaken aankan. Autonoom, nieuwsgierig en gedreven van aard. Een sensitief en emotioneel mens. Intens levend. Hij of zij schept plezier in creëren."

Veel volwassenen herkennen zich in het Delphimodel Hoogbegaafdheid© , Kooijman- van Thiel 2008. In dit model wordt het zijn geschetst als autonoom, het denken als hoog intelligent, het voelen als rijk geschakeerd, het willen als gedreven en nieuwsgierig, het doe n als scheppingsgericht en het waarnemen als hoogsensitief. Het samenspel van al deze elementen is complex, intens, snel en creatief.

Een recent model dat voortbouwt op deze modellen is de HB-cirkel van ontwikkeling, ontwikkeld door Marga Spanjaars en Arja Roozemond. Zij zien het model als instrument, zowel om inzicht te krijgen in de invloed van hoogbegaafdheid op de ontwikkeling vanuit een begeleidende rol als voor de hoogbegaafde om zichzelf beter te leren kennen in relatie tot zijn of haar omgeving.

Je leest er hier meer over.

Uit mijn notities: de kenmerken van hoogbegaafde kinderen zoals James T. Webb ze beschreef in zijn boek De begeleiding van hoogbegaafde kinderen. Een ander prachtig boek van hem is trouwens Searching for meaning, Idealism, Bright Minds, Disillusionment, and Hope. Een aanrader!

In de kern staat Kenmerken van hoogbegaafde kinderen . Daar omheen: intensiteit, dagdromen, redenen en achtergronden willen begrijpen, ongeduld jegens zichzelf en anderen, opmerkelijk gevoel voor humor, sterke verbale begaafdheid, langere aandachtsspanne, sterke fantasie en creativiteit, ongebruikelijk goed geheugen, interesse in experimenteren, intense nieuwsgierigheid, brede interessen, complex denken, sensitiviteit en bezorgdheid over sociale of politieke problemen en onrecht.

Tot slot de invalshoek van Betts en Neihart . Zij ontwikkelden zes profielen van (hoog)begaafde leerlingen en baseerden zich daarbij op jarenlange ervaring in de vorm van observaties, interviews en literatuuronderzoek. De profielen geven informatie over gedrag, gevoelens en behoeften van de verschillende typen leerlingen.

De z elfsturend autonome leerling herken je omdat ze durft te leren, goede prestaties levert en dit realiseert in goed contact met haar omgeving. De aangepaste, succesvolle leerling levert wel goede prestaties maar presteert niet naar eigen vermogen. De onderduikende leerling doet er alles aan om niet op te vallen terwijl de uitdagende creatieve leerling met bijzondere oplossingen of invalshoeken komt. Zie je naast kenmerken van begaafdheid ook kenmerken van leer- en/of gedragsproblemen dan heb je misschien te maken met een dubbel bijzondere leerling . En tot slot is er de risicoleerling (drop-out), die over het algemeen erg creatief en gevoelig is en het risico loopt niet meer deel te kunnen of willen nemen aan het (reguliere) onderwijs.

Als je je hier verder in wil verdiepen is deze pagina van Talentstimuleren een goed startpunt. En in dit document vind je een uitgebreidere beschrijving en waardevolle suggesties voor het herkennen en ondersteunen van leerlingen met kenmerken van een bepaald profiel.

Dit overzicht is niet compleet, dat is het doel ook niet. Maar, is er een model dat jou raakte of inzicht gaf en zeker niet mag ontbreken dan hoor ik dat graag. Voeg ik het toe voor de volgende lezer!

Hoogbegaafdheid

Wed, 24 Jan 2024 13:52:26 GMT

Wat is hoogbegaafdheid? Een inleiding en de cijfers.

Sinds ik me in het onderwerp hoogbegaafdheid verdiep lees ik verschillende invalshoeken, definities maar ook vooroordelen. In het begin van deze ontdekkingsreis verslond ik alles wat ik tegenkwam, een feest van herkenning. De komende tijd zal ik hier delen wat ik onderweg* leerde.

Wat is hoogbegaafdheid?

Het eendimensionale beeld dat helaas nog veel mensen van hoogbegaafdheid hebben is dat van de slimmerik, de leergierige academische intelligentie. Dat snelle denken is weliswaar de kern, maar tegelijkertijd ook maar een puzzelstukje van het geheel; hoogbegaafdheid beïnvloed je hele zijn en manier van denken en voelen.

Dat is al op verschillende manieren beschreven, in het Zijnsluik van Kieboom bijvoorbeeld, of voor volwassenen in het Delphimodel van Kooijman – van Thiel: “Een hoogbegaafde is een snelle en slimme denker, die complexe zaken aankan. Autonoom, nieuwsgierig en gedreven van aard. Een sensitief en emotioneel mens, intens levend. Hij of zij schept plezier in creëren.”. Ook in de overexcitabilities (OE) en de theorie van positieve desintegratie (TPD) zoals beschreven door K. Dabrowski herkennen we de rijke verbeeldingskracht en intensiteit van de (creatief) begaafde kinderen en volwassenen. In volgende blogs zal ik hier meer over uitweiden.

Er is nog geen eenduidige definitie van hoogbegaafdheid. Meestal wordt uitgegaan van een IQ boven de 130 en een aantal zijnskenmerken. Het is belangrijk om hierbij bewust te zijn van de verschillen tussen mensen. Hoe zit dat? Een IQ van 100 is het gemiddelde. Een standaarddeviatie (15 punten) daarvan af naar boven en beneden noemen we ‘normaal’, 68% van de mensen heeft een IQ tussen de 85 en 115. Bij een IQ van 70 tot 85 spreken we van zwak begaafd (13,6%) en onder de 70 van zeer zwakbegaafd (2,3%).

Kijken we naar de andere kant van de Gauss-curve van intelligentie dan zien we 13,6% intelligent of meer begaafd met een IQ tussen de 115 en 130. Vanaf 130 spreken we van zeer intelligent of hoogbegaafd. In het Nederlands hebben we het vanaf 145 over uitzonderlijk hoogbegaafd, uhb. Als je dat afzet tegen 'zeer zwakbegaafd', wat maar twee standaarddeviaties van het gemiddelde afwijkt kan je je iets voorstellen van de verschillen in denken en ervaren van de wereld. De complexiteit van een uitzonderlijk hoogbegaafd persoon is haast niet voor te stellen voor iemand met een meer gemiddelde intelligentie.

In het Engels zijn de termen nauwkeuriger:

Level IQ Range Prevalence

Mildly gifted 115 – 129 1:6 – 1:44
Moderatly gifted 130 – 144 1:44 – 1:1,000
Highly gifted 145 – 159 1:1,000 – 1:10,000
Exceptionally gifted 160 – 179 1:10,000 – 1:1 million
Profoundly gifted 180 + Fewer than 1:1 million

Herken jij je in de kenmerken van hoogbegaafdheid? En hoeveel hoogbegaafden zijn er in jouw omgeving? Willem Wind maakte er een calculator voor op zijn website ikbenhoogbegaafd.nl.

* In 2021 - 2023 deed ik de opleiding tot zelfstandig talentbegeleider bij Novilo (nu onderdeel van Cedin ). Ik volgde de persoonlijke leerweg en het was een snoepwinkel, want ik had autonomie en mocht me inschrijven voor iedere module en masterclass waar ik tijd voor kon maken naast mijn werk. Ik leerde over signaleren, de valkuilen en begeleidingstechnieken. Ik maakte kennis met het gedachtengoed van Dabrowski en proefde van de Polyvagaal theorie, Voice Dialogue en Spiral Dynamics. En meer.

Ik herken mijzelf en mijn grillige onderwijsverleden in veel bekende valkuilen. Van de meesten heb ik de bodem verkend. Maar ik ontdekte onderweg ook leerstrategieën die voor mij op dit moment wel werken. En ik slaagde, cum laude zelfs.

De sketchnotes bij de blogs maakte ik grotendeels tijdens de opleidingsdagen. Ik teken ze graag en ze helpen me concentreren en de stof beter eigen maken. Een andere manier om dingen eigen te maken is de informatie weer door te geven en over te dragen. Bij deze.

Is er een onderwerp waar je graag meer over wil lezen? Tip me! Best kans dat ik er met mijn nieuwsgierigheid ergens iets over geleerd heb en het inspireert me als ik vragen krijg.